فور دندانپزشکی وسیله ای است که عمل استریلیزاسیون را با حرارت خشک انجام می دهد و دمای آن از 145 درجه سانتیگراد تا 185 درجه بسته به زمان نگهداری وسایل در محفظه متغیر است- فور از قسمتی بنام مولد حرارتی (که در بیشتر مدل ها از مفتول های پیچ خورده تنگستنی و در بعضی مدل ها از لامپ های فشار قوی هالوژنی استفاده می شود) تشکیل شده و قسمتی دیگر بنام چرخاننده هوا است که در آن از یک فن استفاده شده است . فور به شکل یک محفظه در دار که درب آن به صورت درب یک کمد می باشد که با لاستیک سیلیکونی دور درب آب بندی شده است و مانع از انتقال حرارت می شود. وسایل فلزی در داخل فور در دمای مشخصی با مدت زمان تعیین شده می ماند و در پایان این زمان انتظار می رود که کلیه وسایل سترون شده باشد. اما در دندانپزشکی بدلیل استفاده از وسایلی مثل توربین و آنگل دندانپزشکی و یا تجهیزاتی نظیر اینها ،فور وسیله ای مناسب جهت استریل کردن آنها نیست و این تجهیزات یکی از ملزومات دندانپزشکی و وسایل پر کاربرد می باشند که باید کاملا استریل شده باشند. بنابراین از سال ۱۳۸۵ وزارت بهداشت، برای ایمنی بیشتر در برابر انتقال ویروس ایدز و هپاتیت، استفاده از فور را در بخش دندانپزشکی ممنوع کرده‌است و برای استریل باید از اتوکلاوهای کلاس B استفاده شود ( درمورد اتوکلاو توضیح داده شده است).

اتوکلاو :

وسیله ای است تقریبا شبیه به فور که محفظه آن به شکل یک کپسول می باشد و درب آن بگونه ای بسته و آببندی می شود که می تواند فشار 2.5 Bar داخل مخزن را تحمل نماید. این وسیله با حبس بخار اشباع شده در مخزن و نگه داشتن دمای بخار بطور ثابت به مدت زمان مشخص موجب استریل کامل می گردد .اتوکلاو ها با نام "کلاس" طبقه بندی می شوند، تاکنون دونوع اتوکلاو در بازار رایج بوده است، اتوکلاو کلاس N و اتوکلاو کلاس B . اتوکلاو های کلاس N معمولا به صورت قراردادی با رنگ سبز و کلاس B با رنگ بنفش نشان داده می شوند. با توجه به استاندارد ها اتوکلاو ها قابلیت ثابت سازی دما در 134 درجه سلسیوس و 121 درجه سلسیوس را دارند. در حالت کلی استریل توسط اتوکلاو بصورت زیر است:

در دمای 121 درجه : یعنی اتوکلاو شروع به بخارسازی آب نموده و داخل چمبر (کپسول) را از بخار اشباع کرده و به دمای 121 درجه می رساند. طبق استاندارد باید دمای داخل چمبر بمدت 15 الی 20 دقیقه در فشار بیشتر از 1.1Bar در 121 درجه سلسیوس باشد تا وسایل موجود در جمبر استریل گردند.

در دمای 134 درجه : یعنی اتوکلاو شروع به بخارسازی آب نموده و داخل چمبر (کپسول) را از بخار اشباع کرده و به دمای 134 درجه می رساند. باز طبق استاندارد باید دمای داخل چمبر بمدت 5 الی 7 دقیقه در فشار بیشتر از 2.2 Bar در 134 درجه سلسیوس باشد تا وسایل موجود در چمبر استریل گردند.

این دو دما فرقی در استریل وسایل داخل چمبر با هم ندارند. اگر دقت کرده باشید در دمای 134 درجه فشار تقریبا دوبرابر فشار در 121 درجه هست. دلیل داشتن این قابلیت ...

ماخذ:

پیشنویس از سری کتاب های آموزش پویا ( مرجع لوازم و تجهیزات دندانپزشکی عمومی )

مولف و نویسنده : پویا مجتهدی         سال : 1396          تبریز-ایران          وضعیت : ویراستاری اولیه